Nếu có ai hỏi tôi:
Tôi sẽ không trả lời đó là công nghệ.
Cũng không phải máy móc hiện đại hay những quy trình quản lý tiên tiến.
Điều tôi học được nhiều nhất chính là chữ tín, tinh thần không ngừng cải tiến và niềm tin rằng một doanh nghiệp nhỏ vẫn có thể tạo nên những điều lớn lao nếu không từ bỏ.
Có một câu chuyện đã theo tôi suốt hơn hai mươi năm.
Đến hôm nay, mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn còn nguyên cảm xúc của những ngày đầu đầy gian khó ấy.
Cơ hội đến từ một tình huống khẩn cấp
Những năm đầu thành lập, An Việt chỉ là một doanh nghiệp rất nhỏ.
Nhà xưởng còn đơn sơ, máy móc còn thiếu, hệ thống quản lý gần như chưa có.
Tôi đã nhiều lần mang hồ sơ đến giới thiệu năng lực với các doanh nghiệp FDI, nhưng hầu hết đều không thành công.
Sau khi khảo sát nhà xưởng, xem máy móc và hệ thống quản lý, họ đều cho rằng An Việt chưa đáp ứng được yêu cầu.
Thú thật, khi đó tôi cũng có lúc chạnh lòng.
Nhưng tôi luôn tin rằng, nếu mình chưa có lợi thế về quy mô thì phải bù lại bằng sự tận tâm, tinh thần học hỏi và khả năng giải quyết vấn đề.
Rồi một ngày, cơ hội đến theo cách mà tôi không bao giờ ngờ tới.
Một doanh nghiệp FDI của Ấn Độ gặp sự cố với bộ khuôn của một chi tiết trên dây chuyền sản xuất.
Bộ khuôn do một đơn vị ở Đài Loan thực hiện. Nếu gửi trở lại Đài Loan để sửa chữa, chỉ riêng thời gian vận chuyển đi và về cũng mất khoảng mười ngày.
Trong khi đó, khách hàng chỉ còn khoảng một tuần để hoàn thành đơn hàng.
Nếu không xử lý kịp, tiến độ sản xuất sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong tình thế cấp bách ấy, phòng mua hàng mang bộ khuôn đến An Việt và hỏi tôi một câu rất ngắn:
Tôi nhìn bộ khuôn rồi trả lời:
Nhưng khi khách hàng rời đi, tôi mới thực sự cảm nhận hết sức nặng của lời hứa ấy.
Ba đêm gần như không ngủ
Hai ngày đầu, tôi gần như chưa tìm ra hướng xử lý.
Thời gian cứ trôi đi.
Áp lực ngày một lớn.
Tôi hiểu rất rõ rằng, nếu lần này thất bại thì có lẽ An Việt sẽ rất khó có thêm một cơ hội như thế.
Đêm thứ ba, trong xưởng chỉ còn một mình tôi.
Mệt quá, tôi tự pha một ấm trà, ngồi lặng trước bộ khuôn và suy nghĩ.
Ban đầu, tôi chỉ nghĩ làm thế nào để sửa cho bộ khuôn hoạt động trở lại.
Nhưng càng quan sát, tôi càng nhận ra nó vẫn còn khả năng được tối ưu.
Tôi tự hỏi:
Chính câu hỏi rất giản dị ấy đã làm tôi thay đổi cách tiếp cận.
Tôi không còn nghĩ đến việc sửa cho xong, mà bắt đầu suy nghĩ như một người thiết kế.
Thay vì chỉ sửa phần hư hỏng, tôi quyết định điều chỉnh lại thiết kế ngay trên bộ khuôn hiện có.
Khi chạy thử, kết quả vượt ngoài mong đợi.
Không chỉ xử lý được sự cố đúng thời hạn, giải pháp mới còn giúp giảm từ bảy công đoạn dập xuống còn năm công đoạn, trong khi chất lượng sản phẩm sau dập lại ổn định và đẹp hơn trước.
Đó là kết quả mà ngay chính tôi cũng không dám nghĩ tới khi bắt đầu.
Lúc ấy tôi hiểu thêm một điều:
Vì sao Chủ tịch Tập đoàn biết đến An Việt?
Khoảng một tháng sau, tôi bất ngờ nhận được thông báo:
Thú thật, nghe tin ấy tôi lo nhiều hơn vui.
Bởi trước đó, nhân viên của họ đã từng đến khảo sát An Việt và đánh giá rằng chúng tôi chưa đáp ứng được yêu cầu về năng lực và hệ thống quản lý.
Tôi nghĩ bụng:
Nhưng rồi tôi lại tự hỏi:
Sau này tôi mới hiểu.
Khi xảy ra một sự cố nghiêm trọng có nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất, các bộ phận liên quan phải báo cáo lên cấp trên rất rõ ràng:
Sự cố gì đã xảy ra? Nguyên nhân ở đâu? Ai chịu trách nhiệm xử lý? Giải pháp là gì? Bao giờ hoàn thành? Kết quả cuối cùng ra sao? Và làm thế nào để sự việc không lặp lại?
Trong báo cáo về sự cố bộ khuôn ấy, An Việt chính là đơn vị đã tham gia xử lý và hoàn thành công việc đúng thời hạn.
Có lẽ chính từ những báo cáo đó, cái tên An Việt lần đầu tiên được biết đến ở cấp lãnh đạo cao nhất của tập đoàn.
Và rồi tôi hiểu:
Nó bắt đầu từ một vấn đề rất khó mà An Việt đã dám nhận trách nhiệm và giải quyết bằng kết quả thực tế.
Đây cũng là một trong những bài học quản trị đầu tiên khiến tôi suy nghĩ rất nhiều:
Sự cố không đáng sợ bằng việc sự cố xảy ra mà không ai báo cáo, không rõ ai chịu trách nhiệm, không có thời hạn xử lý và không rút ra được bài học để ngăn tái diễn.
Một doanh nghiệp mạnh không phải là doanh nghiệp không bao giờ có sự cố, mà là doanh nghiệp có một hệ thống đủ minh bạch để nhìn thấy vấn đề, đủ trách nhiệm để xử lý đến cùng và đủ khả năng học hỏi để cùng một sai lỗi không lặp lại.
Câu nói tôi nhớ hơn hai mươi năm
Ngày Chủ tịch Tập đoàn đến thăm, An Việt vẫn chỉ là một doanh nghiệp nhỏ và nơi tiếp khách cũng hết sức đơn sơ.
Tôi biết mình không có gì để phô bày.
Điều duy nhất tôi có thể mang ra tiếp đón họ là sự chân thành và quyết tâm làm tốt công việc.
Thông qua người phiên dịch, tôi nói:
Vị Chủ tịch mỉm cười.
Ông đứng dậy, bắt chặt tay tôi và nói một câu mà hơn hai mươi năm qua tôi vẫn luôn ghi nhớ:
Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ rất lâu.
Năm mươi năm.
Đó không còn là khoảng cách của một vài năm hay một vài thế hệ máy móc.
Tôi hiểu rằng, xét trên hành trình phát triển công nghiệp mà ông vừa nhắc tới, những doanh nghiệp Việt Nam như chúng tôi khi ấy còn đang đi sau những doanh nghiệp đã phát triển trước một chặng đường rất dài.
Nhưng điều làm tôi nhớ nhất không phải là khoảng cách ấy.
Mà là vế sau của câu chuyện:
Họ không sinh ra đã có những nhà máy lớn.
Không phải ngay từ đầu đã có công nghệ hiện đại hay những hệ thống quản trị hoàn chỉnh.
Đằng sau sự trưởng thành của một doanh nghiệp là rất nhiều năm học hỏi, tích lũy, kỷ luật và cải tiến.
Từ ngày hôm đó, tôi không còn mặc cảm vì An Việt là một doanh nghiệp nhỏ.
Tôi bắt đầu nghĩ khác:
Điều quan trọng không phải hôm nay mình nhỏ đến đâu.
Điều quan trọng là ngày mai mình có tốt hơn hôm nay hay không.
Một cơ hội – ba bài học
Hơn hai mươi năm đã trôi qua.
Nhìn lại, điều quý giá nhất mà bộ khuôn năm ấy để lại cho tôi không phải chỉ là một lần xử lý thành công.
Nó dạy tôi ba điều.
Thứ nhất, khi cơ hội đến, dù mình còn nhỏ cũng phải dám nhận trách nhiệm và làm hết sức mình.
Thứ hai, trước một vấn đề khó, đừng chỉ nghĩ cách sửa cho xong; hãy tìm đến nguyên nhân và dám nghĩ khác để làm tốt hơn.
Và thứ ba, một doanh nghiệp muốn trưởng thành phải biết biến mỗi sự cố thành dữ liệu, mỗi dữ liệu thành bài học và mỗi bài học thành một cách làm tốt hơn.
Đó cũng là điều tôi luôn muốn nhắn nhủ với anh em An Việt.
Chúng ta có thể chưa có nhà xưởng lớn nhất.
Chúng ta có thể chưa có máy móc hiện đại nhất.
Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn giữ chữ tín, không ngừng học hỏi và làm tốt hơn công việc của mình mỗi ngày.
Bởi đôi khi,
Cơ hội chỉ đến một lần. Nhưng nếu biết nắm lấy và làm bằng tất cả trách nhiệm của mình, một cơ hội có thể mở ra cả một hành trình.